در این گفت‌وگو عتیق اروند به مثابه پژوهشگر، مبارز سیاسی و عضو حلقه‌ی پل سرخ افغانستان از تجربه‌ی جمهوریت تحت اشغال امپریالیستی در افغانستان می‌گوید؛ از این‌که چگونه به جای «آزادی»، نئولیبرالیسم در کوله‌پشتی سربازان ارتش‌های ناتو و ایالات متحده وارد افغانستان شد و با دست جمهوریت و ان‌جی‌اوها تا دوردست‌ترین نقاط این سرزمین را درنوردید. اروند در این گفت‌وگو ابتدا با استنادات تاریخی به این ادعا پاسخ می‌دهد که اساسن در افغانستان نمی‌توان و نباید از سرمایه‌داری و نئولیبرالیسم سخن گفت و ضمن شرح سیر تکوین سرمایه‌داری در افغانستان، توضیح می‌دهد که جمهوری در سایه‌ی امپریالیسم موجب تمدید ستم طبقاتی و حتا ستم جنسیتی در افغانستان شد. اروند از خصوصی‌سازی‌های گسترده‌ی همه‌چیز در جمهوری افغانستان می‌گوید، از تبدیل افغانستان به موش آزمایشگاهی نئولیبرالیسم و از محرومیت اکثریت مردم افغانستان از آموزش، بهداشت و ابتدایی‌ترین امکانات زندگی. او توضیح می‌دهد که چگونه جمهوری نئولیبرالی در افغانستان از سویی به مهاجرت گسترده‌ی طبقه‌ی کارگر به کشورهای همجوار منجر شد و از سوی دیگر پایگاه اجتماعی طالبان را تقویت نمود. عتیق اروند از همدستی طبقه‌ی متوسط با اشغالگران و جمهوری می‌گوید و از منافع طبقاتی آنان که در تضاد با فرودستان افغانستان بود؛ از برندگان همیشگی اشغال و جمهوری و سقوط. عتیق اروند در این گفت‌وگو از وضعیتی می‌گوید که جریانات حامی جنگ، در انواع گونه‌های سلطنت‌طلب و جمهوری‌خواه برای آینده‌ی ایران آرزو می‌کنند و افغانستان دریده شدن و نابودی هر چیز و همه‌چیز را در آرزوی آنان تجربه کرده است.

مرداد ۱۴۰۵